Trang Tin Kinh Tế Tài Chính - Thông Tin Tiêu Dùng

Thưa ông, nguyên nhân thiếu điện đã được mổ xẻ nhiều trong thời gian qua. Vậy, theo ông nguyên nhân căn bản ở đây là gì?

Đúng là có nhiều nguyên nhân. Nhưng theo tôi, chúng ta thiếu điện là do chúng ta chậm đầu tư, mà chậm đầu tư là do chúng ta thiếu tiền. Thực tế cho thấy, đã có rất nhiều dự án điện trị giá nhiều tỷ USD nhưng chủ yếu là dự án trên giấy, chứ thực tế có triển khai được bao nhiêu đâu.

Thực tế thiếu vốn của ngành điện ra sao, thưa ông?

Theo sơ đồ VI về điện, chỉ riêng các dự án do EVN triển khai đã cần số vốn lên tới 33 tỷ USD nhưng đến nay mới thu xếp được khoảng 20 tỷ USD. Các dự án thuộc các nhà đầu tư ngoài EVN cần 52 tỷ USD nhưng hiện còn thiếu 40 tỷ USD nữa.
 
Vốn thiếu trầm trọng đến mức thế này. Hai dự án điện dùng vốn vay của Nhật Bản nhưng chúng ta mãi không thu xếp được vốn đối ứng (15%). Đó là: Nhà máy điện Vũng Áng được Thủ tướng giao nhiệm vụ từ năm 2006 nhưng mãi 3 năm sau mới khởi công được. Hay Dự án điện Nghi Sơn vừa được khởi công, tính ra chậm tiến độ 6 tháng, do chúng ta thiếu vốn đối ứng.

Vậy, giải bài toán này ra sao?

Các doanh nghiệp Nhà nước như EVN, Dầu khí… đã cố gắng hết sức nhưng vẫn không thu xếp được vốn đầu tư cho các dự án điện. Bởi nếu tự đi vay ngân hàng với lãi suất 14-15%/năm để đầu tư mà mãi 4-5 năm sau mới có sản phẩm thì không ai dám làm. Vì thế, ngoài việc tìm vốn từ nước ngoài, chúng ta phải thay đổi suy nghĩ và bán điện với giá thị trường, chứ không bao cấp dàn trải như hiện nay.

Giá điện theo cơ chế thị trường, cụ thể thế nào, thưa ông?

Sở dĩ nước ngoài ngại đầu tư vào ngành điện của chúng ta vì giá điện của chúng ta quá thấp so với suất đầu tư. Đã đến lúc người tiêu dùng phải cấp lại đủ tiền cho nhà đầu tư. Muốn vậy, thì trước mắt, chúng ta phải thay đổi cơ chế bán điện.

Cách tính giá điện bậc thang, tôi nghĩ, đến nay đã lạc hậu, không còn phù hợp nữa. Chúng ta nên nghiên cứu kiến nghị Chính phủ xóa bỏ giá điện bậc thang. Hoặc ít ra, trước mắt phải bóc tách ai là hộ nghèo thực sự thì được cấp bao nhiêu số điện đó, hay thậm chí như gia đình Bà mẹ Việt Nam anh hùng thì được 50 số điện chẳng hạn. Còn người giàu thì phải dùng giá khác, cao hơn nhiều.

Cơ chế hiện nay của chúng ta đang tạo ra sự lãng phí điện. Nhiều đối tượng không nên được hưởng, hoặc không được hưởng thì lại vẫn được hưởng chính sách giá rẻ. Chúng ta cần minh bạch giá điện, minh bạch nguồn đầu tư.
Ông dự đoán tình trạng thiếu điện sắp tới sẽ như thế nào?

Sáu tháng đầu năm, chúng ta mới thiếu khoảng 700 triệu KWh mà đã điêu đứng rồi. Điện chắc chắn càng ngày càng thiếu, vì chúng ta chưa có vốn đầu tư như chúng ta muốn. Với tình trạng này, chỉ vài năm nữa, chúng ta sẽ còn khổ nữa, chứ chưa nói gì đến 5 năm, 10 năm sau.

Xin cảm ơn ông!